Vertegenwoordigers uit de politiek, landbouw en natuurbescherming gingen met elkaar in debat over de PAS. (Foto: Rick Praamstra)
Vertegenwoordigers uit de politiek, landbouw en natuurbescherming gingen met elkaar in debat over de PAS. (Foto: Rick Praamstra) (Foto: )

'Praat met elkaar over stikstofreductie'

Niet zeuren, maar samen werken aan een oplossing. Dat was ongeveer de conclusie van het debat over het einde van het Programma Aanpak Stifstof (PAS). Natuurbeschermers, beleidsmakers en landbouwvertegenwoordigers gingen zaterdag in het Akoesticum in debat over het falen van PAS en hoe het nu verder moet.

Door Rick Praamstra

EDE - Het leek er lang op dat tijdens het ruim twee uur durend debat de stem van de boeren enkel door panellid Lambert Polinder van agrarisch adviesbureau Agrifurm Exlan vertegenwoordigd werd. Vooral natuurbeschermers en bewoners die last ondervinden van stikstof namen en kregen het woord. Pas aan het eind realiseerden een boerenzoon en een melkveehouder dat er meer tegengas moest komen.

Klaas de Lange, melkveehouder en bestuurder van boerenorganisatie LTO, had genoeg van al het gepraat. "De schepper heeft ons twee oren en een mond gegeven, laten we die dan ook gebruiken. Als we niet in staat zijn om goed naar elkaar te luisteren, gaan we de problemen op korte termijn niet oplossen."

Dat probleem is de stikstofuitstoot die in Nederland de spuigaten uitloopt en die voor een groot deel voor rekening komt van de agrarische sector en dan met name de veehouderij. Door veestallen, toediening van dierlijke en kunstmest, beweiding en mestopslag komt er veel ammoniak vrij en daarmee uitstoot van stikstof. Wim van Opbergen van werkgroep 'Behoud de Peel' opperde daarom ook voor inkrimping van de veestapel. Hij zag vanaf het begin niets in de PAS en zei dat er amper concrete maatregelen instonden voor natuurbeheer. "Er zou meer stikstofreductie zijn als de PAS er niet geweest was."

Schuttersputje

Van Opbergen schudde meermalen zijn hoofd als er meningen ten faveure van het PAS werden geuit. Polinder beoogde dat 'in 2015 de agrarische sector en de natuur in het schuttersputje zaten'. "De PAS was daarom een winst. Er kwam geld voor beheer en onderhoud van gebieden, tot 2015 niet. Door de vernietiging van de PAS kruipt de agrarische sector weer terug in het schuttersputje." Polinder zei dat agrarische ondernemers zich soms geschoffeerd voelen door natuurbeschermers. Panelleden uit die hoek ontkenden dat en zeiden dat ze het beste voor hebben met boeren, maar dat natuur wél beschermd diende te worden.

Lobby

Johan Vollenbroek van milieuorganisatie 'Mobilisation for the Environment' noemde het programma 'één groot vergunningsmachine'. "Een belangrijke fout die is gemaakt dat er weinig natuurorganisaties betrokken waren bij de PAS. Het was een verschroeiende lobby van de veehouderijsector. Er was niet tegenaan te boksen."

De commissie Remkes gaat zich nu buigen over hoe nu verder met het stikstofprobleem. De Edese Wethouder Willemien Vreugdenhil, ook deelnemer aan het debat, vertelde dat we vooral niet 'lekker moeten blijven kibbelen'. Het Edese college kwam in 2017 met een beleid dat de emissie van fijnstof moet inkrimpen, de zogenaamde 'Manifest Gezonde Leefomgeving Veehouderijen'. Dat was er niet gekomen als de verschillende partijen elkaar de tent hadden uitgevochten. "We moeten stoppen met het denken in beelden, daar kom je geen reet verder mee."

Meer berichten